ببيزند و گرد حاصل شده از بيختن را با عسل بياميزند . و مقدار خوراكى درمانى سه ( كرمه ) است . و بهتر آن است كه با كرفس و تخم هويج بيابانى باشد و مقدار خوراكى تا يك درخمى باشد . و برحسب اختلاف مزاج زياد و كم مىشود - و بايد طبيب در اين‌باره دقت كند و سن و عادت و موسم و ساعت را در نظر داشته باشد و علت تجويز دوا را بداند . مزاج : تا سوم گرم و خشك است . خاصيت : گدازنده ، نرم‌كننده ، بسيار زداينده است و به حدى است كه گوشت مرده را مىخورد . اگر خربق بيخش نزديك ريشهء تاك باشد شراب انگور آن تاك مسهل است . خربق مزاج را تغيير مىدهد و مزاج جوانانه‌ترى به تن مىدهد . بعضى خربق سياه را براى قى كردن يا اسهال مىخورند و تأثيرى نمىبخشد و براى بعضى برعكس آن هم قىآور است و هم مسهل . خربق با مزاج مردان نيرومند و زنان مردآسا و قوىهيكل و جوانان نيرومند و آنهايى كه خون زياد دارند بسيار سازگار است . و براى شكم‌گنده‌ها و سست‌اندامان خوب نيست . خوردنش بهتر آن است در ماه آوريل ( فروردين - ارديبهشت ) و در درجهء دوم در اكتبر باشد . و بايد قبل از تناول آن به سه روز از خوردن خوراك و نوشابه‌هاى غليظ پرهيز كنند و به بازى و شادى سرگرم شوند و بعد از شام خوردن دوبار يا سه بار قى كنند و از آن پس خربق را تناول نمايند . آرايش : با سركه بر پوست رخساره مالند بهك و وضح ( لكهء سفيد ) را برمىدارد . زخم و قرحه : شير خربق سياه و خربق سفيد را با سركه بر پوست مالند يا بدان استفراغ كنند علاج گرى و قوبا و پوست انداختن است . ناصور را شفا دهد . زخم سفت را از بن بركند . از شيرش قالب‌مانندى درست مىكنند و در ناصور فرو مىكنند و سه روز مىماند و گاهى كه بيرون مىآورند ناصور سوز را با خود بيرون مىآورد . مفاصل : استفراغ بوسيلهء خربق در علاج فالج و درد مفاصل بسيار نافع است . سر : خربق سياه را در سركه بپزند و در گوش چكانند صداها را خاموش كند . و اگر در دهان گردانند درد دندان تسكين يابد . آب‌پزش را در گوش كم‌شنوا ريزند شنوايى را تقويت كند و در علاج بيمارى وسواس و ماليخوليا و صرع و سردرد نيمه‌اى و ساير بيماريهاى سر مفيد است . چشم : در چشم كشند ديد را نيرو دهد . اندامان راننده : داروى بيمارى سودا است و سودا را از تمام تن بيرون مىراند و زيانى و فشارى ندارد . بلغم و صفرا را هم بيرون آورد . و خون را از هر خلطى مىپالايد حتى اگر در آن‌سوى بدن باشد و خلطهاى بد را از پوست مىزدايد . اگر با سقمونيا خورند زودتر اسهال مىآورد و اگر كرفس و تخم زردك بيابانى همراه داشته باشد بهتر است . گاهى خربق را در اسكنجبين يا شراب شيرين مىخيسانند و مدتى در آن مىماند و سپس آن شراب را با عدس يا با آب‌جو يا با گوشت مرغ مىپزند و سوپ را مىخورند اسهال مىدهد . و اگر دو درخمى خربق سياه را با سه ( اونولوس ) سقمونيا در عسل بپزند اسهالى است . و در لوح ويژه به استعمال خربق تفصيلاتى ذكر شده كه بايد از آن اطلاع داشته باشند . خربق سياه در علاج ورم روده و مثانه و در ريزش دادن بول و حيض مؤثر است . جانشين : نيم وزنش مازريون و دوسوم وزنش قارچ چمن است . و ابن ماسويه گويد بدلش كندش است . خسرودارو : ماسرجويه گويد : خولنجان است و ديگران گفته‌اند خولنجان نيست . مزاج : گرم و خشك است . خاصيت : گدازنده و تحليل‌برنده است . اندامان راننده : در علاج قولنج و درد گرده بسيار مفيد